Afrikada hərbi müdaxilələr niyə artır? - Sudanda çevriliş

28 oktyabr, 2021 00:12

Afrikada bir çox ölkə müstəmləkəçilikdən xilas olub müstəqilliklərini elan etdikdən sonra hərbi çevrilişlərə şahidlik edib. Son dövrlərdə isə qitədə yerləşən ölkələrdə hərbi çevrilişlər əvvəlkindən daha tez-tez müşahidə olunur.

Bu il Sudanda iki oxşar hadisə baş verib. Sentyabr ayında baş verən hərbi çevriliş cəhdi uğursuzluqla nəticələnib. Bu həftənin əvvəlində həyata keçirilən çevrilişdə general Əbdülfəttah əl-Burhan keçid hökumətini ləğv edib və hakimiyyəti tamamilə ələ keçirib.

Qvineyada prezident Konde sentyabr ayında hərbçilər tərəfindən devrilib. Malidə isə ordu 1 ildə iki dəfə müdaxilə edib, ən sonuncusu isə may ayında olub.

Mart ayında Nigerdə prezidentin andiçmə mərasiminə bir neçə gün qalmış dövlət çevrilişi cəhdinin qarşısı alınıb.

Afrikaya hərbi müdaxilələrin sayı artıb?

Çevriliş hərbi və ya digər mülki şəxslərin hökumətə rəhbərlik edən liderlərin hakimiyyətinə son qoymaq üçün həyata keçirdiyi qeyri-qanuni və açıq müdaxilədir.

Araşdırmaçılar 1950-ci illərin sonundan etibarən Afrikada 200-dən çox çevriliş cəhdinin olduğunu bildirirlər. Bu cəhdlərin təxminən yarısı uğurlu olub. Uğurlu dedikdə hakimiyyətə qələn qüvvələrin yeddi gündən artıq hakimiyyətdə qalması nəzərdə tutulur.

Qərbi Afrikada çevriliş cəhdlərinin ən çox həyata keçirildiyi ölkə Burkina Fasodur. Ordu ölkədə yeddi dəfə hakimiyyəti ələ keçirib, yalnız bir dəfə çevriliş cəhdi uğursuz olub.

Bəzən hərbi müdaxilə edənlər etdiklərinin “çevriliş” olmasını inkar edirlər. 2017-ci ildə Zimbabveyə hərbi müdaxilə ilə Robert Muqabenin 37 illik hakimiyyətinə son qoyuldu. Çevrilişə rəhbərlik edənlərdən biri general-mayor Sibusiso Moyo televiziyaya çıxıb hərbi müdaxilə olmadığını bildirib. Ekspertlər deyir ki, hərbçilər qanuni görünmək üçün etdiklərinin çevriliş olduğunu inkar edirlər.

1960-2000-ci illər arasında Afrika qitəsində orta hesabla dörd ildən bir dövlət çevrilişi baş verib.  Ekspertlər qeyd edir ki, Afrika ölkələrində müstəqillikdən sonrakı qeyri-sabitliyi nəzərə alsaq, bu, təəccüblü deyil.

Qitədə 2000-2019-cu illərdə orta hesabla iki ildən bir dövlət çevrilişi baş verib. 2020-ci ildə isə cəmi bir çevriliş olub. 2021-ci il hələ başa çatmasa da, artıq 6 hərbi çevriliş və və bir çevriliş cəhdi yaşanıb.

Sudandakı son çevrilişdən əvvəl Çad, Mali, Qvineyada çevriliş, Niger və Sudanda hərbi müdaxilə cəhdləri olub.

Qeyd edək ki, BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş sentyabr ayında “hərbi çevrilişlərin geri qayıtması” haqda xəbərdarlıq edib və beynəlxalq ictimaiyyəti hərbi müdaxilələrə qarşı birlik olmamaqda ittiham edib.

Sudan Afrikada ən çox dövlət çevrilişi və çevriliş cəhdi olan ölkədir. 17 çevriliş cəhdindən beşi baş tutub. Bu rəqəmə bir neçə gün əvvəl baş verən çevriliş daxil deyil.

Ümumiyyətlə, Afrika ən çox çevrilişlərin baş verdiyi qitədir. 2017-ci ildən bu yana dünyada yaşanan 11 çevrilişdən Myanmada baş vermiş çevriliş istisna olmaqla, hamısı Afrikada həyata keçirilib.

25 iyun

01:10 - Ermənilər Laçındakı qaz borularını söküb Qaladərəsinə daşıyır01:05 - Neftin yenilənmiş büdcə qiyməti risk formalaşdırır? 01:00 - Tiflisdə aksiyalar başladı: Minlərlə insan şəhərin mərkəzinə toplaşdı - FOTOLAR 00:56 - Rusiya qazdan silah qismində istifadə edir...

24 iyun

18:34 - Rekord uduş fondlu, bol uduşlu "10"17:27 - Revanşistlər Xankəndiyə gəldi - Bakıya qarşı plan?16:47 - Rusiyaya casusluq edən deputat ifşa olundu16:05 - Rusiya şirkətlərinin Qarabağın bərpasına olan yüksək marağı nə ilə bağlıdır?15:20 - Azərbaycanda gənc narkomanların sayı açıqlandı15:17 - Azərbaycanla bağlı 907-ci düzəliş bu il də dayandırılır - Ermənilərə zərbə15:13 - "ATƏT-in Minsk qrupu fəaliyyətini dayandırıb" - Lavrov səbəbini açıqladı12:52 - Azərbaycanı işğal edən rus generalının Krımda sərgisi açıldı12:47 - Xəzəri işğal edən məmur villaları da söküləcək? - VİDEO 12:44 - Avropaya ixracın artması qazı bahalaşdıracaq? 11:14 - Rəsmi qəzet naziri "vurdu"11:10 - Türkiyə və Rusiya arasında kritik müzakirə - Ağ Evdən reaksiya09:48 - "Əgər Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tərkibində ola bilməz deyirsinizsə..."01:34 - "Putin NATO-nu dağıtmaq üçün Litvaya hücum edə bilər" - "Freedom" marafonu...01:30 - "Ukrayna, Moldova və növbəti mərhələdən əvvəl ev tapşırığını yerinə yetirməlidir" - Lyayen01:28 - "Azərbaycan Rusiyanın Cənubi Qafqazda mühüm müttəfiqidir" - Rusiya XİN

23 iyun

22:42 - Rusiya ilə NATO arasındakı daha bir gərginlik - Yeni cəbhə açıldı22:39 - Ermənistanın revanşist "Müqavimət" hərəkatı üzvləri Azərbaycan rayonlarını gəzdi - FOTO 22:36 - İlham Əliyev Müttəfiqlik Bəyannaməsindən nələr danışdı?19:39 - "Türk kəşfiyyatı İranın İsrail vətəndaşlarına sui-qəsd planını aşkara çıxarıb" - Yair Lapid19:36 - Ermənistanın müdafiə naziri Moskvaya niyə gedir?16:24 - İran ABŞ-dan 4,3 milyard dollar təzminat tələb edir16:21 - "Vəzifəyə getmək üçün arvadını boşayıb başqasının arvadını alır" - Sərdar Cəlaloğlu16:18 - "İran Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyaların əleyhinədir" - İran XİN rəhbəri12:15 - "Ukraynada müharibə hələ uzun sürəcək" - NATO Baş katibi12:13 - Sərhəddə əməliyyat - Gülənin qardaşı qızı qaçarkən saxlanıldı