Aşqabad görüşünün mühüm detalları - Ermənistanın düşdüyü siyasi blokada daha da möhkəmləndi - ŞƏRH

29 noyabr, 2021 11:48

İƏT Zirvə Görüşünün Aşqabad sənədində öz əksini tapan ən mühüm detallardan biri Azərbaycan xalqı və hökumətinin işğal edilmiş ərazilərin azad edilməsi münasibətilə təbrik edilməsidir. Bu təbrik niyə vacib idi? Aşqabad sənədində yer alan və Azərbaycana ünvanlanan təbrikin önəmi nədir?

Məsələ bundadır ki, bu sənədə imza atan dövlətlərdən üçü – Qırğısıstan, Qazaxıstan və Tacikistan Ermənistanın təmsil olunduğu və İrəvan üçün xüsusi “güvən” yerinə çevrilən Kollektiv Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) üzvləridir.

28 il ərzində Azərbaycan torpaqları işğal altında saxlanıldı. Bizim əsas hədəfimiz Qarabağın işğaldan azad edilməsi idi. Bu illər ərzində Ermənistan işğal altında saxladığı Qarabağda möhkəmlənə bilmədi. Daha doğrusu, Azərbaycanın yürütdüyü blokada siyasəti Ermənistanı regional layihələrdən təcrid etdi və nəticədə işğalçı dövlət dövlət iqtisadi güc əldə edə bilmədi.

Bu illər ərzində Azərbaycan praqmatik siyasəti quraraq Ermənistana qarşı sistemli və mərhələli blokada siyasəti apardı. Bəs nəticədə Ermənistan Azərbaycanın təcridetmə siyasətinin hansı mərhələlərini keçməli oldu?

Birincisi, İQTİSADİ BLOKADA

– Bu, işğal dövrünü əhatə edir. Bu dövrdə Ermənistan bütün regional layihələrdən kənarda saxlanıldı, Azərbaycanın təcrietmə siyasəti rəsmi İrəvanı ianələr hesabına yaşamağa məhkum etdi. Ermənistanda dayanıqlı iqtisadi layihələr reallaşmadı, xüsusilə də Qarabağda möhkəmlənmək üçün heç bir iqtisadi resurs əldə edə bilmədilər. Nəzərə alsaq ki, Prezident İlham Əliyev İƏT-in Zirvə Toplantısındakı çıxışında Azərbaycanın yalnız özünün maliyyə resurslarına arxalanaraq, sıfırdan yeni şəhər və kəndlər saldığını, bu il bu məqsədlərə dövlət büdcəsindən 1,3 milyard ABŞ dolları ayrıldığını və 2022-ci ildə də bu işlərə ən azı eyni həcmdə vəsait ayrılacağını bildirdi. Bəs Ermənistan bu məbləği Qarabağa qoyardımı? Xeyr! Digər tərəfdən, Ermənistan torpaqların gec-tez işğaldan azad ediləcəyini bilirdi.

İkincisi, SİYASİ BLOKADA

– Bu dövr müharibədən sonrakı mərhələni əhatə edir. Hazırda Ermənistan ən yaxın müttəfiqi Rusiyanı da itirmiş vəziyyətdədir. Soçi görüşü zamanı üç amilin – humanitar, iqtisadi-nəqliyat və sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı məsələlərin qətiyyətli şəkildə ortaya qoyulması və üçtərəfli sazişin imzalanması Ermənistanın hazırda içində olduğu siyasi blokadanı daha da möhkəmləndirdi. Aşqabad görüşü isə Ermənistanın düşdüyü siyasi blokadanın möhürünü vurdu. Fransanın dəstəyi heç bir effekt vermədi. Türk Dövlətləri Birliyinin, müxtəlif dövlətlərin Azərbaycana ünvanladığı dəstək və işbirliyi mesajları tamamilə fərqli mənzərə yaradıb. Hər kəs Qarabağın bərpası prosesində iştirak etməyə, investisiya qoymaqda maraqlıdır. Əgər Ermənistan hər iki iqtsiadi və siyasi blokada şəraitində itirdiklərindən nəticə çıxarmasa, daha ağır bir dövrə qədəm qoyacaq.

Belə ki, Ermənistana qarşı MALİYYƏ BLOKADASI işə salınacaq.

Söhbət nədən gedir? Beynəlxalq təcrübədə maliyyə blokadasının yaratdığı fəsadların ağır nəticələrini müxtəlif coğrafiyalarda görmüşük. Bu maliyyə blokadası necə işə düşəcək? İlk olaraq Ermənistan bankları ilə əməkdaşlıq sıfırlanacaq, erməni şirkətlərin maliyyələşdirilməsi və kredit siyasəti dayandırılacaq, əvəzsiz yardımlar söndürüləcək. SOROS-un dəstəyi ilə Ermənistana verilən ianə xarakterli maliyyə dəstəyi uzunömürlü deyil. Çünki iqtisadi cəhətdən çökmüş, siyasi cəhətdən tam mühasirəyə alınmış bir dövləti kredit və maliyyə yardımları hesabına ayaqda saxlamaq mümkün deyil. Ona görə də Ermənistanın düzgün nəticə çıxarması vacibdir: təslimçi sülh müqaviləsinə imza atmalı, üzərinə öhdəliklər götürməli, Azərbaycanın ərazi bütövlüyün tanımalıdır. Bundan sonra o, Azərbaycanın icazəsi ilə regional layihələrdə iştirak edə və iqtsiadi dayanıqlıq əldə edə bilər. Elə Zəngəzur dəhlizinin açılması Ermənistan üçün də nəfəslik rolunu oynaya bilər.

İƏT Zirvə Görüşünün ən önəmli tərəflərindən biri odur ki, Azərbaycan məhz Aşqabadda İranın Zəngəzurla bağlı müqavimətini tamamilə qırdı.

İndi bizim qarşımızda daha həssas və dinamik gələcəyə hesablanan addımlar atmaq missiyası durur.

28 il ərzində Azərbaycanın böyük iqtsiadi-siyasi güc əldə etməsinin bir hədəfi var idi: Qarabağı işğaldan azad etmək. Azad etdik!

Bəs bundan sonra qarşımızda hansı hədəflər var, Azərbaycan dövləti özü üçün hansı strateji hədəflər müyyənləşdirməlidir? Bu haqda daha sonra…

Samir Feyruzov - siyasi analitik, jurnalist

29 yanvar

00:48 - Laçının tarixi ilə bağlı ermənilərin daha bir saxtakarlığı - FOTO00:16 - "Müharibə olacaq, əgər Belarusa yönəlik xarici təhdid olarsa..." - Lukaşenko

28 yanvar

22:56 - Mahir Abbaszadə haqqında yazılan xəbərləri pulla sildirir - 3 manatdan 5 min manata qədər pul paylayır22:21 - Hazırda həbsdə olan oğru və quldur generalın daha bir əmlakı üzə çıxdı - 10 milyon dəyəri var 22:19 - "Bizim adımızı da ona görə çəkməyib ki, bizim hakimiyyət rus sülhməramlılarını özü dəvət edib” - Fazil Mustafa22:17 - Rusiya erməniləri veteranları qəzəblənib 22:14 - "Məni niyə dəvət edirsən, xizək sürməyə?" - Zelenskidən Lavrova cavab18:02 - "Davamçı ol!" paketi istifadəyə verilib16:10 - "Pullar korrupsiya yolu ilə əldə edilibsə, bu, cinayətdir" - Abuzərlinin dəbdəbəli həyatı ilə bağlı açıqlama15:15 - Ukrayna böhranı neft və qaz tədarükünə necə təsir göstərəcək? - "Forbes"15:10 - Zelenski Rusiyaya səfərə dəvət edildi - Səfər baş tuta bilərmi?14:19 - ABŞ-ın F-35 qırıcısı dənizdə batdı, Rusiya onu ələ keçirmək üçün gəmilər göndərdi 13:19 - "Biz özümüzü aldatdıq, nəticə də 44 günlük müharibə oldu" - Ermənistanın XİN rəhbəri13:09 - Sərhəd toqquşmaları - Tikanlı məftilləri "qıran" Rusiyadır?12:08 - Rusiya hərbçiləri Qarabağda PUA-larla tapşırıqlar icra etdi11:48 - Nəzir yığımı Allahşükür Paşazadədən alınır - Hansı quruma verilir?11:42 - Şor pendir qiymətinə, pendir ət qiymətinə: Kasıb nə yesin? - FOTOLAR 10:07 - "Ola bilsin heç Putinin özü də hazırda bunu bilmir…" - Kremlin planı sirr olaraq qalır00:50 - Qırğızıstan və Tacikistan arasında atışma davam edir: Danışıqlar baş tutmayıb - VİDEO 00:46 - "NATO Ukraynaya görə döyüşməyəcək" - Rumıniyanın müdafiə naziri00:02 - Azərbaycanda kişilər hansı şərtlərlə dekretə çıxacaq?

27 yanvar

21:21 - Qırğızıstan və Tacikistan sərhədində nə baş verir? - KTMT çağırış etdi21:19 - Erməni terror təşkilatı "VOMA" Xankəndidə filial yaradır - FOTO21:16 - Rusiya Ukraynaya hücum etsə, Türkiyə hansı addımı atacaq? 21:11 - Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 yaşlı əməkdaşının dəbdəbəli həyatı: Deputatın dostunun oğludur - FOTOLAR 16:21 - "Türkiyə mallarına tədbiq edilən embarqo heç bir müsbət nəticəyə gətirib çıxarmayıb" - Ermənistanın iqtisadiyyat naziri16:05 - Ramiz Mehdiyev sabiqləri başına yığır - Daha bir "Mehdiyevçi" AMEA-da yüksək vəzifəyə təyin edildi - FOTOLAR 14:09 - Rusiya imperializmini dayandırmaq üçün cəmi üç addım atmaq kifayətdir - ŞƏRH13:55 - "Rusiya Ukraynaya hücum etsə, Türkiyə özünü NATO ölkəsi kimi aparacaq" - Ərdoğanın bəyanatı13:27 - Kamran Əliyev səs yazısı yayılan prokuroru işdən çıxardı