Londondakı təhlil mərkəzindən 2021 üçün ilginc proqnozlar: "Azərbaycan və Ermənistan..."

02 yanvar, 2021 13:13

London Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutu (IISS) dünya siyasətinin 2021-ci ildə özünü necə göstərəcəyi ilə bağlı öz proqnozlarını dərc edib.

Musavat.com Korrespondent.net-ə istinadən “beyin mərkəz”inin nəticələrini təqdim edir.

Dünya güclərinin mübahisələri

Koronavirus pandemiyası 2020-ci ildə digər problemləri kölgədə qoysa da, hələ ki, heç yerə getməyib. Narahatlıq doğuran ilk növbədə dünya gücləri arasında artmaqda olan gərginlikdir. ABŞ-Çin münasibətləri 60-cı illərdən, Rusiya ilə əlaqələri isə 80-ci illərdən bəri ən pis dövrlərini yaşayır.

Çinlə Hindistan arasındakı vəziyyət 1975-ci ildəki kimi, yenə təhlükəlidir. Donald Trampın dörd illik prezidentliyindən sonra, II dünya müharibəsinin bitməsindən bəri ilk dəfə Avropa ilə ABŞ arasındakı münasibətlərdə belə bir böyük miqyasda qeyri-müəyyənliyi hökm sürür.

Jo Baydenin ABŞ-da hakimiyyətə gəlməsi ilə Avropa-Amerika münasibətləri yenidən yaxşılaşmalıdır. Ən azından, aradakı atmosfer gümrahlaşmalıdır. Qalan dünya gücləri arasındakı münasibətlərə gəlincə, IISS parlaq perspektiv görmür.

Avantürizm hələ də dəbdədir

Proqnozlara görə, Azərbaycanla Ermənistan, Rusiya və Ukrayna arasında da gərginlik mümkün görünür. Keçmiş dönəmlərdə ABŞ-ın dominantlığı bir çox münaqişələrin az və ya çox dərəcədə yumşaq təzyiq yolu ilə böyüməsinin qarşısını alırdı. Ancaq qurumun proqnozlaşdırdığına görə, bu dominantlıq hətta Baydenin rəhbərliyi altında da geri dönməyəcək – hansı ki, xarici siyasətə köklənməzdən öncə “daxili siyasi yaraları sağaltmalı” olacaq. Bundan əlavə, ABŞ onun nüfuzuna uzun müddət zərər vuran pandemiya ilə mübarizədə öz zəif tərəflərini məlum etdi. Eyni zamanda, BMT-yə əsaslanan çoxtərəfli sistem son bir ildə sarsılmış oldu.

Çinin rolu

“Öz növbəsində Çin heç də “ABŞ-ın izi ilə getmir” – analitik materialda deyilir. Çin supergücə çevrilir, amma Birləşmi. Ştatlardan fərqli olaraq o, “möhkəm və dayanıqlı ittifaqlar yarada bilmədi”. Yeni İpək Yolu layihəsi ölkələr tərəfindən heç də Pekinin “ədalətli tərəfdaşlıq təklifi kimi yox, dünyanın bir çox yerində onun öz təsir gücünü artırmaq cəhdi kimi” başa düşülməkdədir.

Çinin “cəlbedici, bəzən də aqressiv davranışı” Şərqi Asiyadakı qonşularından tutmuş, Avropa, Afrika və Cənubi Amerikaya qədər, bir çox yerlərdə ona qarşı rəğbəti bahasına başa gəldi. Çinin Honq-Konqdan Tibetə və Sincana - müsəlman uyğurların yaşadığı bölgəyə qədər “öz ərazisində vintləri sıxmaq” üçün pandemiyadan istifadə etməsi də diqqətdən qaçmayıb. SRF-in qeyd etdiyi kimi, getdikcə daha az ölkə Çini dostcanlı dünya dövləti kimi görməkdədir.

Rəqəmsal çəkişmələr

Lakin Qərbin geosiyasi xəritədəki yeri hərbi yolla müəyyən olunmayacaq. IISS mütəxəssisləri “Böyük Rəqəmsal Oyunları” proqnozlaşdırırlar. Bu oyunda hələ ki, qaydalar yoxdur və iştirakçılar hələ çox kobuddurlar və qalib də hələlik müəyyənləşməyib.

Bir şey dəqiqdir: “Dünya gücləri arasındakı qarşıdurma sülhün üzərinə ağır bir yük qoyur. Mövcud qarşıdurmaların həll yollarını tapmaq iqlim dəyişikliyi və ya pandemiyaya qarşı ümumi yanaşmalar qədər çətindir”.

IISS-ə görə, 2021-ci ildə geosiyasi gərginliyin daha da güclənəcəyi ehtimal olunur. Bu təhlükəlidir, çünki zaman-zaman belə gərginlik yalnız “ildırım və şimşək çaxmaqla” boşala bilir.

16 yanvar

11:43 - "Küçələrdə veyillənənlərə fəxri ad vermək olmaz" - Xalq artisti Şeyx Əbdül10:43 - Fransada daha doqquz məscid BAĞLANDI 10:41 - Kafe-restoranlar açılır10:20 - Paşinyanın arvadının sirli Moskva səfəri - Nikol Rusiyayamı sığınır?10:13 - Azərbaycanda sərtləşdirilmiş karantin rejimi ləğv olunur? 00:08 - "Paşinyan, Əliyevlər Şuşaya gəlib, bəs sən hardasan?" - Artak Zakaryan

15 yanvar

19:32 - Prezident Cıdır düzündə çay içdi - VİDEO 16:59 - “Jurnalistlər binası”ndakı bəzi mənzillər hazırkı sahiblərindən geri alına bilər" - ŞOK AÇIQLAMA16:04 - Regionda birgə inkişaf: Ermənistanın dirçəlməsi bizə nə vəd edir? - I HİSSƏ - TƏHLİL 15:03 - Yerevan supermarketində "Azərbaycan hərbçiləri"? - Ermənistanda panika14:57 - Prezident Şuşada nəyə əsəbləşdi - VİDEO 13:15 - Azərbaycanlı və erməni ziyalıları görüşsün - Moskvadan TƏKLİF12:44 - “Güllələnmiş heykəllər” Şuşaya qaytarıldı - FOTOLAR 11:58 - Prezident Füzuli-Şuşa yolunun və hava limanının təməlini qoydu - FOTOLAR 11:27 - Prezidentlə xanımı azad edilmiş torpaqlarda - VİDEO 01:51 - Şadlıq evlərinə zənglərin ardı-arası kəsilmir - Toylar başlayır?01:48 - ABŞ İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etdi00:48 - "Həmsədrlərdən imtina bizə lazım deyil" - "Gəlsinlər, getsinlər, biz isə öz işimizi davam etdirək..."00:43 - Rəsmi Bakıdan sərt XƏBƏRDARLIQ: "İcazəsiz bir daha Azərbaycan ərazilərinə səfər etsə..."

14 yanvar

16:37 - KİVDF-nin sabiq rəhbəri cinayət yolu ilə 5,7 milyon manat əldə edib16:35 - Paşinyanın arvadı və qızı Ermənistanı tərk etdi16:25 - "Pakistan hər zaman Azərbaycanın yanında olacaq" - Pakistanın Baş Qərargah rəisi16:23 - Vüqar Səfərli ilə birgə həbs edilən kimdir?15:19 - Vüqar Səfərli həbs edildi15:06 - "Qarabağ münaqişəsi tamamilə aradan qalxmayıb" - ATƏT sədri də Minsk Qrupunu "diriltmək" istəyir15:02 - "Mərkəzi Bank üçün yarım milyard vəsaitin xərclənməsi yersizdir" - İqtisadçı ŞƏRH EDİR14:21 - Əhməd İsmayılov həyata keçiriləcək media islahatlarından danışdı - VİDEO 10:56 - Siyavuş Novruzov vedrə məsələsindən danışdı: "Daş düşsün o Harvardın başına ki…" 10:48 - Mərkəzi Bankın yeni binasının puluna Qarabağda 15 min ev tikmək olar10:43 - "Azərxalça" sədrinin həbsi ilə bağlı yeni iddia: Dövlətin 50 milyonluq proyektini batırıb