"Paşinyan qapalı danışıqların sirrini açdı" - ŞOK DETALLAR...

14 yanvar, 2021 01:15

Azsiyasət.com politoloq Cümşüd Nuriyevlə müsahibəni təqdim edir:

- Moskva görüşü və imzalanan üçtərəfli bəyanatı necə şərh etmək olar: udan və uduzan tərəf kim oldu?

- İmzalanan bəyanat Azərbaycanla Türkiyənin iqtisadi və eyni zamanda siyasi maraqlarına tam uyğundur. Çünki Türkiyə uzun müddət idi ki, Azərbaycanla birbaşa iqtisadi əlaqələr qurmaq üçün dəmir və avtomobil yolları məsələsini gündəmə gətirmişdi. Yəni belə məsələ gündəmdə var idi. Moskvada üçtərəfli anlaşma ilə Azərbaycan bu addımı atdı. Bəli, müxtəlif fikirlər səsləndirilə bilər. Türkiyə Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu bir müddət əvvəl elan etmişdi ki, Azərbaycanın razılığı və xəbəri olmadan biz Rusiya ilə hər hansı bir razılığa gəlməmişik. Eyni mövqe Azərbaycana da aiddir.

- Nə mənada?

- Yəni Azərbaycan tərəfi Türkiyə ilə öncədən razılaşmamış hər hansı bir siyasi addım atmayıb. Söhbət Qarabağ mövzusundan gedir. Çünki Türkiyə bu sahədə kifayət qədər təcrübəli dövlətdir və biz bütün addımlarımızı buna hesablamışıq.

- Dəhliz və kommunikasiya xəttlərinin açılması siyasi baxımdan əhəmiyyətlidir, yoxsa iqtisadi baxımdan?

- Əvvəla, bunun iqtisadi nəticələrindən bəhs edək.

Birincisi, Azərbaycan Naxçıvanla birləşir. İndiyə qədər Naxçıvan anklav idi və bizim Naxçıvanla birbaşa əlaqəmiz yaranır.

İkincisi, bu dəhliz vasitəsilə biz birbaşa Türkiyə ilə ticarət əlaqəsinə daxil oluruq. Nəzərə alın ki, bu dəmir və avtomobil yolu boyunca əlaqələrin yaradılması da gündəmə gələcək.

Üçüncüsü, Azərbaycan öz yüklərini birmənalı olaraq İran üzərindən Fars körfəzinə, eləcə də Türkiyə üzərindən Avropaya çıxış etmək imkanı əldə edəcək. Nəzərə alın ki, Azərbaycan çoxdan buna can atırdı.

Yeri gəlmişkən, bunu Rusiya da, Türkiyə də edə biləcək. Üstəlik bu zaman mallar bizim ərazimizdən keçdiyi üçün Azərbaycan əlavə yol vergisi əldə edəcək. Əlbəttə, burada Ermənistanın da xeyiri var. Aydındır ki, Ermənistanın dünya bazarına çıxaracağı məhsulu yoxdur, amma buradan divident götürəcək. Əslində bu divident də yəqin ki, rusların olacaq. Çünki Ermənistan dəmir yolları birbaşa Rusiya dəmir yolları tərəfindən borc əvəzinə alınıb.

- Cümşüd bəy, niyə Moskva görüşü zamanı məhz 10 noyabrda imzalanan üçtərəfli bəyanatın 9-cu maddəsi müzakirə edilib? Bu maddə komunikasiya və iqtisadi əlaqələrin açılımını nəzərdə tuturdu. Digər maddələr nədən müzakirəyə çıxarlmayıb?

- Əslində müzakirələr olunub. Sadəcə Nikol Paşinyan peşəkar diplomat olmdığından qapalı danışıqların sirrini açıqladı.

- Konkret nəyi nəzərdə tutursunuz?

- Deməli, orada qapalı danışıqlar zamanı Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi olub. Azərbaycan bununla razılaşmayıb. Görüşün yekununda Azərbaycan prezidenti çıxış edib dedi ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi keçmişdə qaldı, biz gələcək haqqında düşünməliyik. Yəni prezident bilirdi ki, Nikol Paşinyan status məsələsinə toxuna bilər, odur ki, Paşinyanı qabaqladı.

İkincisi, Paşinyanın çıxışında hərbi əsirlərin və cəsədlərin dəyişdirilməsi məsələsinə toxundu, bunun həll edilmədiyini bildirdi. Açıq aydın oldu ki, bu məsələ də müzakirədən çıxarılıb. Çünki həmin məsələ müzakirə olunub müsbət razılıq əldə edilsəydi, Paşinyan belə çıxış etməzdi. Müharibə qurtardıqdan və 10 noyabrda saziş imzalandıqdan sonra Azərbaycan öz ərazisində tutduğu silahlı erməniləri terrorçu elan edib. Yəni bu o deməkdir ki, Ermənistan rəsmi şəkildə terrorçuluqla məşğul olur. Azərbaycan prokurorluğu onlara qarşı başqa dövlətin ərazisində terror fəaliyyəti həyata keçirməklə bağlı cinayət işi qaldırıb və onlar ittiham olunur. Bu məsələlər kənardaartıq qaldı.

Düzdür, Prezident Putin də çıxışı zamanı “təmas xətti” deyilən məsələni gündəmə gətirdi, amma məncə, bu, şərti məsələ kimi həyata keçirilir. Rus sülhməramlıları BMT Nizamnaməsinin sülhməramlı fəaliyyətini özündə əks etdirən VI fəslini bütövlükdə pozmamalıdırlar, onların statusuna daxil olmayan tibb, səhiyyə, tikinti kimi fəaliyyətlə məşğul olurlar. Azərbaycan hələlik səbr edir. Razılaşmanın üzərindən iki ay keçib. Azı yarım il keçdikdən sonra Azərbaycan narazılığını dilə gətirə, hətta BMT-də müzakirə oluna bilər. Cənab prezidentin 2020-ci ilin yekunlarına həsr edilən müşavirədə bu məsələyə toxunması da təsadüfi deyildi.

- Deyirsiniz ki, Paşinyan görüşdən sonrakı çıxışı ilə əslində danışıqların bəzi detallarını açıqlayıb, hansı ki bu Ermənistanın əleyhinə olan halları nəzərdə tuturdu. Deməli, danışıqlar Azərbaycan üçün uğurlu olub?

- Məncə, bu, siyasi cəhətdən Azərbaycanın maksimum əldə edə biləcəyi, bizim xeyrimizə olan görüşdür. Bundan artığını da əldə etmək mümkün deyildi. Görüşlə bağlı hər üç dövlət liderinin hərəkətlərinə fikir vermək, onu analiz etmək olar. Hər iki görüşdə Azərbaycan prezidenti qalib və qürurlu sərkərdə kimi oturmuşdu, heç nəyə fikir vermir, gözünü bir nöqtəyə zilləmişdi. Yəni deyilənlər Azərbaycana aid deyil. Bu, diplomatiya dilidir. Paşinyanın isə bir gözü İlham Əliyevdə, bir gözü də Vladimir Putin də idi, çaşqın və yayğın idi. Adam diplomatiyadan uzaq olsa da, əsəbi idi.

Odur ki, Moskva görüşünü biz üç istiqamətdə qiymət verə bilərik. Görüşə diplomatik cəhətdən yanaşsaq uğurlu görüş idi. İqtisadi baxımdan Azərbaycanın maraqlarına tam cavab verdi. Siyasi baxımdan yanaşdıqda da Azərbaycanın uğur əldə edə biləcəyini görüş idi. Hər üç istiqamətdə Azərbaycan Prezidenti Azərbaycan dövlətinin maraqlarını maksimum qoruya bildi. 

Teleqraf.com

27 yanvar

00:43 - Ermənilər Qaregin Njdeyə Xocavənddə heykəl qoydu - Gözləyək, yoxsa hərəkətə keçək? 00:39 - "Rusiyada sarsıntılara rəvac vermək üçün Qərbin Navalnıya ehtiyacı var" - Nikolay Patruşev

26 yanvar

21:24 - Rusiyalı diplomat XİN-ə çağırıldı - ETİRAZ21:15 - Ermənistan Qarabağdan təkcə kənd təsərrüfatı hesabına ildə 100 milyon dollar talayırmış17:49 - "Paşinyanın məqsədi budur ki, Şuşanı..." - Erməni nəşrindən şok iddia: VİDEO17:33 - Geri qayıtmayan məcburi köçkünlərin evləri əllərindən alınacaq?  - AÇIQLAMA15:36 - Tağı Əhmədovun ayaqları tutuldu, xəstəxanaya yerləşdirildi14:58 - Ramin Quluzadəyə PA-da yüksək vəzifə verildi14:12 - Korrupsioner necə "Əməkdar həkim" olub? - Masallıdan Bakıya uzanan qara əllər...13:48 - Azərbaycan hərbi əməliyyatları niyə dayandırdı? - Hikmət Hacıyev açıqladı: VİDEO 13:42 - Ramin Quluzadə işdən çıxarıldı - Yerinə bu şəxs nazir təyin edildi 12:01 - Türkiyə gəmisinə quldur hücumunun videokadrları - "Çox pis döydülər..."11:51 - İrəvan bu yoldan istifadə üçün Bakıdan icazə istəyir10:16 - Ermənilərin Şuşaya "İsgəndər" atmaq planı haqda açıqlama10:11 - Bakıda tikinti şirkətinin heyrətamiz dələduzluğu 00:39 - "ATƏT Dağlıq Qarabağın status məsələsini yersiz qabardır" - Hikmət Hacıyev00:30 - Separatçı Araik Ağdərəyə niyə gəlib? - SƏBƏB?

25 yanvar

20:33 - Xırdalanda partlayış - Dağıntılar altından 2 nəfər çıxarılıb + VİDEO (Yenilənib)20:29 - Azərbaycanlılar Xankəndinə buna görə köçürülmür  - MÜHÜM AÇIQLAMA16:40 - Rüşvət alan xəstəxana direktorunun tutulma görüntüləri  - VİDEO 16:19 - Mehriban Əliyeva yenidən Gimnastika Federasiyasının prezidenti seçilib 14:16 - "Tramp qisas almağa hazırlaşır" - "Washington Post"14:12 - Nazir Əli Həsənovun oğlunu işdən çıxardı14:00 - "Rövnəq Abdullayev SOCAR-dan tamamilə uzaqlaşdırılacaq" - Ekspert vacib məqamları açıqladı13:42 - Ermənilər Qarabağda 7 min fərdi ev tikəcək 11:47 - Mikayıl cabbarov "Qarabağ Dirçəliş Fondu"nun fəaliyyət planından yazdı11:41 - "Rusiya müharibə dövründə bizə maksimum yardım etdi" - Tonoyandan şok açıqlama10:30 - Rusiya sülhməramlıları Qarabağda antiterror təlimi keçirlər00:34 - İranın xarici işlər naziri Bakıdadır: "Qardaş ölkə Azərbaycanın torpaqlarını geri almasından məmnunuq"00:27 - Bu gündən bu iş yerləri açılır - SİYAHI